Schrijven

Schrijfvaardigheid kinderen holt achteruit

Volgens een tekst uit een krant luiden scholen en deskundigen sinds 2017 de noodklok, want ruim 30 procent van de basisschoolleerlingen heeft moeite met leren schrijven. Aan het einde van groep 4 heeft bijna de helft van de leerlingen een slecht of onleesbaar handschrift of schrijven ze veel te langzaam.

Uit onderzoek blijkt dat het schrijfonderwijs rammelt. Ook middelbare scholen beginnen de gevolgen te merken. Zij hebben vaker leerlingen in de klas die zelfs hun eigen handschrift niet kunnen lezen of zo langzaam schrijven dat ze de instructies niet kunnen bijhouden.

 

Wat is er aan de hand?

Volgens het onderzoek aan de Open Universiteit, januari 2018 vinden basisschool- leerkrachten dat zij op de Pabo onvoldoende worden voorbereid op goed schrijfonderwijs. Het onderzoek kent 2 deelstudies: een studie over wat goed schrijfonderwijs is en moet zijn en wat er tijdens de opleiding aangeboden dient te worden.

Hoewel alle stakeholders het belang inzien van het aandacht besteden aan schrijfonderwijs op de pabo, vormt de implementatie in het curriculum een uitdaging. Een hiermee eindigt te tekst van het onderzoek.

Jammer, want dat betekent waarschijnlijk dat er binnen het onderwijs niet veel verandert op gebied van schrijfonderwijs, met alle gevolgen van dien.

 

Schrijven is een complexe bewegingsvaardigheid

Schrijven bestaat uit meerdere doelgerichte bewegingen. Het vereist zowel motorische als cognitieve vaardigheden. Het is een voortdurend samenspel tussen motoriek en informatie van de zintuigen. Moeilijkheden bij het ‘leren schrijven’, ook al is het niet ernstig, kunnen  verergeren onder ongunstige omstandigheden tot een dysgrafie (= gebrekkig of slecht schrijven).

 

Kenmerken schrijfprobleem

  • In de praktijk zie ik vaak kinderen met een verkeerde pengreep.
  • Het gevolg is pijn in de hand, kramp in de vingers en sterk vermoeid raken.
  • Veel kinderen maken een schrijfbeweging vanuit de pols of schouder in plaats van een goede glijbeweging.
  • Een slecht leesbaar handschrift wordt regelmatig verkeerd beoordeeld waaruit men concludeert dat een kind spellingsproblemen heeft.
  • Het tempo is te laag of te hoog.
  • Uiteindelijk komt een kind met allerlei klachten bij een fysiotherapeut of ergotherapeut.
  • Slechte schrijfhouding door verkeerde instructie: goede voorwaarden.

Uit nood biedt een leerkracht blokletters of een ander hulpmiddel aan. Het logische gevolg van moeilijk of slecht schrijven is dat kinderen liever met een computer werken dan een pen vast te moeten houden.

 

Probleem observeren

Omdat de oorzaak van het probleem vaak voortkomt uit neurologische- en motorische onrijpheid wordt eerst beoordeeld of hier sprake van is.

Als een kind nog een sterke ATNR of veel andere primitieve reflexen heeft kan het nodig zijn deze reflexen/motoriek eerst te behandelen. Is dit niet het geval, dan kan uw kind geholpen worden met alleen schrijfhulp.

Schrijven is fijne motoriek, net als knippen, veters strikken enz. Om de beweging van de schrijflijnen goed te kunnen doen moet je kind symmetrisch zijn geweest en zijn lateraliteit hebben doorlopen, geen richtingsproblemen hebben en dus motorisch gezien goed ontwikkeld zijn.

Heeft je kind deze ontwikkelingsfase nog niet goed doorlopen dan kan het verstandig zijn om naast het leren schrijven ook te werken aan zijn fijne motoriek.

Probleem signaleren/niet diagnosticeren kan via:

  • Handdominantie/bepalen voorkeurshand: voor kinderen van 5-7 jaar.
  • SOS schrijftest: screeningsinstrument voor leerkrachten om schrijfproblemen te signaleren bij kinderen uit de groepen 4 en 5 van het basisonderwijs.
  • BHK: een beknopte beoordelingsmethode voor het handschrift van kinderen waarmee de (over)schrijfsnelheid en het handschrift wordt beoordeeld. Scoren en interpreteren kan pas bij kinderen die al langere tijd bezig zijn met het aan elkaar schrijven (vanaf groep 3 en verder).
  • Jordan Reversal test: vaststelling moeite met omkeringen vanaf 5 jaar.
  • Test voor observeren van richtingsproblematiek
  • GHB: grafomotorische test
  • PTK-LDT: punctieproef voor beoordeling fijne motoriek van beide handen

 

Hulp en begeleiding

Je kind is welkom vanaf 5 jaar voor ontwikkeling van de fijne motoriek en voorbereidend schrijfonderwijs. Vanaf 6 jaar is je kind welkom voor schrijfonderwijs.

Je kind is welkom voor de typecursus